Bölgesel Güç : İran

İran 1979 İslam Devrimi sonrası batıdan siyasal anlamda kopuş gerçekleştirmiş bir ülkedir. Ancak Batı Bloku ile özellikle Almanya ve Fransa ile güçlü ekonomik ilişkilerini sürdürmektedir. Ülke içinde ekonomik anlamda; pragmatist özel mülkiyetçi bir anlayışı benimsemiştir.

11:43:10 | 2020-06-26
Hatice Defne Karatay
Hatice Defne Karatay      karabayhatice@gmail.com

1980’lerde Irakla girdiği savaş sonrası, ülkede toplumsal muhalefet baskı altına alındı. Pers İmparatorluğu’ndan bu güne kadar coğrafyanın ürettiği insanlık adına ne kadar birikim varsa bu dönemde kırılmaya uğradı.

Günümüzde ise İran’ın -küreselleşmeyle birlikte- batılı devletler arasındaki çelişkileri kullanabilmesi olanaksız duruma gelmiştir. Katı İslamcı tarzından daha “ılımlı İslamcı” bir tarz geliştirmesi zorunlu duruma gelmiştir. Aslında İran’da Halkın Mücahitleri’nin ülke dışından yıllardır verdiği mücadele ve geçtiğimiz yıllarda gerçekleştirilen öğrenci eylemleri toplumsal muhalefet tabanı olduğunu kanıtlamakta ancak yeterli düzeyde görünmemektedir.

İran’da İslam Devrimi öncesi, Şah’ın gizli servisi Humeyni’yi çağırıyor ve yalnızca dinsel görevlerini yerine getirmesi gerektiğini siyasal mücadeleyi ise bırakması gerektiğini söylüyor. Humeyni’nin yanıtı ise oldukça açık oluyor: “Bizim öncelikle düşmanımız Şah ve onun dış destekçileri İsrail ile ABD’dir. Onlara karşı mücadele edeceğiz”.

Günümüzde İran tüm bu söylemlere karşın batının  ekonomik ve toplumsal sarmalında yenik düşmüş görünüyor ancak hala İsrail ve ABD karşısında bölgesel bir güç olarak varlığını sürdürüyor. Burada; İran’ın Suriye’nin ve  Suriye’nin de her konuda İran’ın arkasında yer aldığını belirtmek ve bölgesel güç olarak desteklediğini söylemek yanlış olmaz sanırım.

Ayrıca petrol ve doğalgaz ihracatçısı olan İran; Kuzey Afrika’dan, Ortadoğu’ya ve oradan Kafkasya’ya kadar bir çok sıcak çatışma ortamında da sahada yer alıyor. Kısmen dünya enerjisine  yeni bir yol çizmek amacıyla yaşanan bu çatışmalarda İran önemli bir aktör olarak yer alıyor.

Ortadoğu’da güç dengeleri  petrol, su ve egemenlik üzerine dönmeyi sürdürüyor. Bu döngü daha uzun yıllar sürecek gibi görünüyor.




ETİKET :   hatice-defne-karatay-bolgesel-guc-iran

Tümü