Tahran Trump'a Karşı Galip Geliyor

ABD’nin Hürmüz Boğazı’na yönelik ablukası, İran ile ekonomik gerilimi tehlikeli bir aşamaya taşıdı. Petrol fiyatları hızla yükselirken, uzmanlar bu “cesaret oyununun” iki taraf için de ağır sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu. ABD basınında yer alan analizde, İran'ın Orta Doğu'daki kritik süreçte, Trump'a karşı galip geldiği ifade edildi. Öte yandan İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, İsrail ile savunma anlaşmasının yenileme işlemini durdurduklarını kaydetti. Trump, 2 gün içinde Pakistan'da yeni bir ABD-İran görüşmesi olabileceğini açıkladı.

22:35
İsrail ile Lübnan doğrudan müzakerede kararı aldı
ABD Dışişleri Bakanlığı, Washington'da gerçekleştirilen İsrail ile Lübnan arasındaki görüşmenin ardından tüm tarafların karşılıklı olarak kararlaştırılan bir zaman ve yerde doğrudan müzakerelere başlamayı kabul ettiğini açıkladı. ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcü Yardımcısı Tommy Pigott, ABD'nin arabuluculuğunda Washington'da yapılan ve "1993 yılından bu yana en üst düzey doğrudan görüşme" olarak kayıtlara geçen görüşmeye ilişkin yazılı açıklama yaptı. Açıklamada, görüşmenin "çok verimli" geçtiği, ABD'nin iki ülkeyi tebrik ettiği ve ileriye dönük görüşmeler için bugünkü görüşmenin güçlü bir zemin oluşturduğu belirtildi.

Açıklamada, tüm tarafların karşılıklı olarak kararlaştırılan bir zaman ve yerde doğrudan müzakerelere başlamayı kabul ettiğini vurgulandı.

21:49
CENTCOM: İlk 24 saatte hiçbir gemi ABD ablukasını aşamadı
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), dün TSİ 17.00’dan bu yana Hürmüz Boğazı’nda uygulanan ablukaya ilişkin açıklamada bulundu. CENTCOM, "10 bini aşkın ABD denizcisi, deniz piyadesi ve havacı personelin yanı sıra çok sayıda savaş gemisi ve onlarca uçak, İran limanlarına yönelik giriş-çıkışları engellemek amacıyla deniz ablukası operasyonunu yürütüyor. İlk 24 saat içinde hiçbir gemi ABD ablukasını aşamadı ve 6 ticaret gemisi, ABD kuvvetlerinin geri dönme talimatına uyarak Umman Körfezi'ndeki İran limanlarına yöneldi" dedi. Söz konusu ablukanın Basra Körfezi ve Umman Körfezi'ndeki tüm noktalar dahil olmak üzere, İran limanlarına ve kıyı şeridine giren veya buralardan ayrılan tüm ülke gemilerine ayrım gözetmeksizin uygulandığını aktaran CENTCOM, "ABD kuvvetleri, Hürmüz Boğazı'nı kullanarak İran dışındaki limanlara sefer yapan gemiler için seyrüsefer serbestisini ise güvence altına almaya devam ediyor" dedi.

20:39
Guterres’ten müzakerelere devam çağrısı
Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, dünyada uluslararası hukuka saygının ayaklar altına alındığını belirterek, ABD/İsrail-İran Savaşı için müzakerelere ciddi olarak yeniden devam edilmesi çağrısında bulundu. Guterres, New York’taki BM Genel Merkezi’nde basın mensuplarına açıklama yaptı.

Dünyanın dört bir yanında, özellikle Orta Doğu'da, uluslararası hukuka saygının ayaklar altına alındığını belirten Genel Sekreter, güç kullanımına ilişkin kuralların göz ardı edildiğini, sivillerin dayanılmaz zararlara uğratılarak insani yükümlülüklerin hiçe sayıldığını söyledi.

20:02
CENTCOM Komutanı Cooper ile İsrail Genelkurmay Başkanı Zamir bir araya geldi
İsrail'i ziyaret eden ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Amiral Brad Cooper'ın Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir ile bir araya geldiği bildirildi. The Times of Israel gazetesinin haberinde, Cooper ile Zamir'in görüşmede kalıcı ateşkese varılamaması durumunda İran'a saldırıların yeniden başlatılmasına ilişkin planları ele alacağı belirtildi.

18:54
İsrail-Lübnan görüşmesi Washington'da başladı
İsrail ile Lübnanlı temsilcileri bir araya getiren doğrudan görüşmeler, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun ev sahipliğinde Washington'da başladı. ABD Dışişleri Bakanlığı binasında gerçekleşen görüşmeler, iki ülke temsilcilerinin yanı sıra ABD'li üst düzey bazı isimleri de bir araya getirdi.

Görüşmenin başında kısa bir açıklama yapan ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio "Bu, tarihi bir fırsat. Bizi bu noktaya ve buradaki fırsata getiren on yıllara dayanan tarih dersleri var. Ateşkesle ilgili sorular sorduğunuzu biliyorum. Bu bölgede 20-30 yıldır süren bu durumun yol açtığı tahribat." değerlendirmesini yaptı.

18:51
Trump’tan Meloni'ye ve Papa’ya cevap
İtalya'nın önde gelen gazetelerinden Corriere della Sera muhabiriyle telefonda konuşan ABD Başkanı Donald Trump, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni için "İnsanlar ondan memnun mu? Bunu hayal edemezdim. Ona şok oldum. Cesur olduğunu düşünmüştüm ama yanılmışım." ifadelerini kullandı. Meloni'nin, kendisinin Papa 14. Leo hakkındaki sözlerini "kabul edilemez" bulduğunun hatırlatılması üzerine Trump, "Kabul edilemez olan o, çünkü İran'ın nükleer silahı olup olmaması umurunda değil ve fırsat bulsa İtalya'yı iki dakika içinde havaya uçurabilir." yorumunu yaptı.

Meloni ile bu konuları son bir aylık dönemde neden konuşmadıkları sorusuna da Trump, "Hayır... Hayır, uzun zamandır konuşmadık. NATO konusunda bize yardım etmek istemiyor, nükleer silahlardan kurtulmamıza yardım etmek istemiyor. Düşündüğümden çok farklı biri." yanıtını verdi. Başkan Trump ayrıca geçen pazar günü dış politikada "zayıf ve berbat" olarak tanımladığı Papa 14. Leo'ya yönelik eleştirilerini de sürdürerek, "İran’da neler olup bittiğinden haberi yok." dedi.

18:29
Trump: İran ile 2 gün içinde görüşebiliriz
ABD Başkanı Donald Trump, 2 gün içinde Pakistan'da yeni bir ABD-İran görüşmesi gerçekleşebileceğini söyledi. Amerikan New York Post gazetesine telefonla kısa bir mülakat veren ABD Başkanı Trump, ABD-İran gerilimine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Pakistan'ın başkenti İslamabad'da geçen hafta sonu başarısızlıkla sonuçlanan müzakerelerin ardından ne olacağı sorusuna yanıt veren Trump, yeni bir tur görüşme yapılabileceğinin sinyalini verdi.

Trump, halen İslamabad'da bulunan New York Post muhabirine, "Gerçekten orada kalmalısınız çünkü önümüzdeki 2 gün içinde bir şeyler olabilir ve biz oraya gitmeye meyilliyiz. Bu mümkün bir şey, neden biliyor musunuz? Çünkü (Pakistan Genelkurmay Başkanı) Mareşal (Asım Munir) harika bir iş çıkarıyor." değerlendirmesini yaptı.

18:29
CENTCOM, ablukaya katılan asker sayısını açıkladı
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), ABD'nin İran limanlarına yönelik ablukasına 10 binden fazla askerin yanı sıra onlarca savaş gemisi ile savaş uçağının eşlik ettiğini açıkladı. CENTCOM, X hesabından yaptığı paylaşımda İran limanlarına yönelik ablukaya ilişkin güncel durum hakkında bazı bilgileri paylaştı. Açıklamada, 10 binden fazla ABD Donanma, Deniz Piyade ve Hava Kuvvetleri mensubu askeri ile onlarca savaş gemisi ve savaş uçağının "İran limanlarına giren ve çıkan gemileri abluka altına alma görevini" yürüttüğü belirtildi.

18:25
Aralarında Türkiye de var… İran’dan 6 ülkeye övgü
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan; Türkiye, İspanya, Çin, Rusya, İtalya ve Mısır'ın, İsrail'in "savaş çığırtkanlığına ve işlediği suçlara karşı duruşlarına" övgüde bulundu. Pezeşkiyan, X sosyal medya hesabından paylaştığı mesajında, söz konusu ülkelerin savaşa karşı duruşlarının, köklü kültürel ve tarihsel birikimlerinden kaynaklandığını belirtti.

İran Cumhurbaşkanı mesajında şu ifadelere yer verdi: "Medeniyetlerin niteliği, kritik tarihi dönüm noktalarında kendini gösterir. İspanya, Çin, Rusya, Türkiye, İtalya ve Mısır'ın Siyonist rejimin (İsrail) savaş kışkırtıcılığı ve suçlarına karşı duruşları, derin kültürel ve tarihsel köklerinden kaynaklanmaktadır."

18:16
ABD’den Hizbullah liderinin yakalanması için 10 milyon dolarlık ödül

ABD, vatandaşlarının kaçırılması ve çeşitli tesislere yönelik saldırılarla bağlantılı olduğu iddia edilen Irak’taki Ketaib Hizbullah lideri Ahmed el-Himeydavi'nin yakalanmasına yardımcı olacak bilgiler için 10 milyon dolara kadar ödül verileceğini duyurdu. ABD Bağdat Büyükelçiliğinden yapılan yazılı açıklamada, Himeydavi’nin yakalanmasına veya yerinin tespit edilmesine yardımcı olacak bilgiler için 10 milyon dolara kadar ödül verileceği belirtildi.

17:57
ABD ablukasının ilk 24 saatinde Hürmüz Boğazı'ndan 4 gemi geçiş yaptı
ABD'nin Hürmüz Boğazı'nda İran limanlarına giriş ve çıkış yapan gemilere yönelik deniz ablukasını başlatmasının ilk 24 saatinde Boğaz'dan dört geminin geçiş yaptığı görüldü.

AA muhabirinin anlık gemi takip sistemi MarineTraffic'ten edindiği bilgilere göre, Liberya bayraklı yük gemisi Christianna'nın dün Türkiye saatiyle 20.16'da Hürmüz Boğazı'nı geçtikten sonra İran'ın İmam Humeyni Limanı'nda yük boşalttığı ve halihazırda Umman Körfezi'nde bulunduğu görülüyor.

Shanghai Xuanrun Shipping Co Ltd şirketinin sahibi olduğu Rich Starry gemisi de ablukanın başlamasının ardından Hürmüz Boğazı'ndan geçti.

ABD'nin yaptırım listesinde bulunan petrol/kimyasal ürün tankeri Rich Starry, halihazırda Umman Körfezi'nde bulunuyor ancak geminin bulunduğu noktada tekrar U dönüşü yaptığı görülüyor.

Yaptırım listesinde bulunan bir diğer tanker Murlikishan da ABD ablukasının başlamasının ardından Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemiler arasında yer alıyor. Cook Adaları bayraklı asfalt/bitümen tankeri, Umman Körfezi'nden Basra Körfezi'ne geçiş yaptı.

Murlikishan'ın fuel oil yüklemek üzere Irak'a doğru ilerlediği tahmin ediliyor.

Panama bayraklı orta menzilli petrol/kimyasal ürün tankeri Peace Gulf ise Umman Körfezi tarafından Hürmüz Boğazı'na giriş yaptı ve Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki Hamriyah Limanı'na doğru ilerliyor.

17:36
ABD basını: Zaman İran'ın lehine işliyor
ABD ile İran arasındaki ekonomik savaş, Hürmüz Boğazı üzerinden kritik bir eşiğe geldi. CNN International'ın analizine göre, ABD ve İran arasında yaşanan “cesaret oyunu” giderek daha riskli bir boyuta taşındı.

Analizde, ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin Hürmüz Boğazı’na yönelik ablukasının yalnızca ekonomik değil, askeri riskleri de ciddi şekilde artırdığı vurgulandı.

Ablukanın devam etmesi halinde hem ABD hem de İran ekonomisinin ağır darbe alabileceği belirtildi.

PETROL FİYATLARI FIRLADI

Ablukanın etkileri küresel piyasalarda da hissedilmeye başladı. Ham petrol fiyatlarının kısa sürede yüzde 8’e kadar yükseldiği belirtilirken, bu durumun özellikle ABD’de zaten yüksek olan benzin fiyatlarını daha da artırabileceği kaydedildi.

Trump ise yaptığı açıklamada, yüksek yakıt fiyatlarının sürebileceğini kabul ederek, “Değişebilir, aynı kalabilir, belki biraz daha yüksek olabilir, ama aşağı yukarı aynı olacaktır” ifadelerini kullandı.

"İRAN DAHA DİRENÇLİ"

Uzmanlara göre İran, geçmişte ağır yaptırımlara rağmen ayakta kalmayı başardı ve benzer bir direnci yeniden gösterebilecek güçte. Analizde, İran’ın günlük yaklaşık 1,8 milyon varil petrol ihracatının risk altında olduğu, ancak alternatif yöntemlerle bu kaybı sınırlayabileceği belirtildi.

RBC Capital Market’ten Helima Croft, “Petrol piyasasındaki bu ‘cesaret oyunu’ giderek tırmanıyor. İki tarafın da geri adım atmaya hazır olduğundan emin değilim” değerlendirmesinde bulundu.

ABD ASKERLERİ TEHLİKEDE

Ablukanın uygulanabilmesi için ciddi askeri güç gerektiği ve bunun ABD birliklerini doğrudan risk altına sokacağı vurgulandı. Özellikle dar ve tehlikeli sularda operasyon yürütmenin, ABD için kayıp ihtimalini artıracağı ifade edildi.

İran’ın ise küçük sürat tekneleri ve insansız hava araçlarıyla bölgedeki gemilere saldırı kapasitesine sahip olduğu hatırlatıldı.

GERİLİM BÖLGEYE YAYILABİLİR

Analizde, krizin yalnızca İran ile sınırlı kalmayabileceği uyarısı da yer aldı. Tahran’ın daha önce Katar ve Suudi Arabistan’daki enerji altyapılarını hedef aldığı hatırlatılırken, benzer saldırıların yeniden yaşanabileceği belirtildi.

Ayrıca İran’a yakın grupların da çatışmaya dahil olabileceği ve Kızıldeniz başta olmak üzere farklı bölgelerde gerilimin tırmanabileceği ifade edildi.

“ZAMAN İRAN’IN LEHİNE İŞLİYOR”

Uzmanlar, İran’ın yaptırımları aşmak için geliştirdiği yöntemlere dikkat çekerek, sürecin uzamasının Tahran’ın lehine olabileceğini vurguladı.

"İran, Trump'a karşı galip geliyor" denilen analizde, “Zaman İran’ın lehine işliyor.” ifadesi dikkat çekti.

İran İçişleri Bakanı İskender Mumini, ülkenin sınır bölgelerinde görev yapan valilere çağrıda bulundu.

Mumini, 16 sınır valisinden, ABD tarafından yöneltilen deniz ablukası tehdidinin etkisiz hale getirilmesi için ilgili bakanlıklarla koordinasyon içinde hareket ederek, temel ihtiyaç maddelerinin ithalatı ve ihracatı konusunda kendilerine devredilen yetkileri kullanmalarını istedi.

Bu yetkileri kullanarak temel ihtiyaçların teminine katkı sağlayan ve sınır ticaretini canlandıran valilere teşekkür eden Mumini, İran'a yönelik yaptırımların ve deniz ablukası tehdidinin sonuçsuz kalacağını söyledi.

İsrail dış istihbarat servisi Mossad Direktörü David Barnea, ABD-İsrail saldırılarının başlamasıyla İran'daki yönetimin devrileceğini söyleyerek ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'yu yanlış yönlendirdiğine ilişkin eleştirilere yanıt verdi.

İran'a yönelik 40 gün süren saldırılar sonunda önemli kazanımlar elde ettiklerini savunan Barnea, "Bunların en önemlisi, düşmanın ana hedefi olan İsrail'i yok etme planına indirilen darbe oldu." iddiasında bulundu.

Barnea, görevlerinin henüz tamamlanmadığını ve İran konusundaki çalışmalarının saldılar sona erdikten sonra da süreceğini hesapladıklarını ileri sürerek "Taahhüdümüz İran rejimi devrildiğinde tamamlanmış olacak." ifadesini kullandı.

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları ve İran'ın misillemeleriyle çatışmanın tırmandığı Orta Doğu ve Körfez bölgesinde "barış içinde bir arada yaşama" ilkesine bağlılığın, sürdürülebilir güvenlik mimarisinin inşası için gerekli olduğunu belirtti. Şi, "ulusal egemenlik" ilkesine bağlı olmanın önemine işaret ederek, Orta Doğu ve Körfez bölgesindeki tüm ülkelerin egemenliğine, güvenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesi ve tüm ülkelerin yurttaşlarının, tesislerinin ve kurumlarının güvenliğinin etkin şekilde korunması gerektiğini kaydetti.

"Uluslararası hukukun üstünlüğü" ilkesine bağlı kalınması, uluslararası hukukun otoritesinin sağlanması gerektiğinin altını çizen Şi, dünyanın güçlü olanın dilediğini yaptığı orman kanununa dönmesinin önlenmesi gerektiğini söyledi. Şi, kalkınma ve güvenlik arasında eş güdüm sağlanmasının gereğini vurgulayarak, tüm taraflara Orta Doğu ve Körfez ülkelerinin kalkınmasına elverişli ortamın oluşturulması için birlikte çalışmaları çağrısında bulundu.

ABD Başkan Yardımcısı James David Vance, Fox News kanalına İran’la devam eden gerilim hakkında açıklamalarda bulundu. Pakistan’da yapılan müzakerelerde "büyük ilerleme kaydedildiğini", ancak İran’ın masadan ayrıldığını söyleyen Vance, bunun nedeninin "Orada bulunan İranlı heyetin anlaşamaması ve Tahran’a dönüp ABD’nin şartları konusunda dini lider ya da başka birinden onay almalarının gerekmesi" olduğunu ifade etti.

Daha fazla müzakere olup olmayacağı sorulan Vance, topun İran'da olduğunu belirterek, "Bundan sonra en önemli soru, İranlıların yeterince esnek olup olmayacağı ve işlerin halledilebilmesi için bizim görmemiz gereken kritik hususları kabul edip etmeyecekleridir" değerlendirmesinde bulundu.

'ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ URANYIUMU ÇIKARMALIYIZ'

Vance, bu kritik hususlarla ilgili, "İran'dan zenginleştirilmiş uranyumu çıkarmalıyız. Nükleer silah geliştirmeyeceklerine dair kesin taahhütlerini almalıyız. İranlılar bu konuda bizimle aynı noktada buluşmaya istekliyse, bu her iki ülke için de çok, çok iyi bir anlaşma olabilir" dedi.

Vance, "İster daha fazla görüşme yapalım, ister nihayetinde bir anlaşmaya varalım, topun İran’da olduğunu düşünüyorum. Çünkü masaya çok şey koyduk" şeklinde konuştu.

TAHRAN'A NÜKLEER ŞARTI

Kırmızı çizgilerini çok açık bir şekilde ortaya koyduklarının altını çizen Vance, "Ayrıca şunu da çok net bir şekilde belirttik: İran’ın normal bir ülke gibi muamele görmesi, normal bir ekonomiye sahip olması, halkının refah içinde yaşaması ve gelişmesi durumunda gerçekten çok mutlu olurduk. Ancak İran’ın ekonomik açıdan normal bir ülke olabilmesi için, nükleer silah peşinde koşmama anlamında da normal bir ülke olması gerek. Terörizm peşinde koşmama anlamında da normal bir ülke olması gerek" diye konuştu. Vance, tüm olumsuzluklara rağmen anlaşmanın mümkün olduğuna dikkat çekerek, "Burada gerçekten büyük bir anlaşma yapılabilir, ancak bir sonraki adımı atmak İranlılara bağlı" dedi. Vance, İran’ın vakit kaybetmeden Hürmüz Boğazı’nı açması gerektiğini belirterek, "Elimizde kozlar var, askeri üstünlüğümüz var ve artık Hürmüz Boğazı’ndan çıkan petrollerine uyguladığımız abluka yoluyla onlara ek ekonomik baskı uyguluyoruz" değerlendirmesini yaptı.

Rus haber ajansı RIA Novosti'ye konuşan İran Hükümet Sözcüsü Fatma Muhacerani, konuya ilişkin bilgi verdi.

ABD-İsrail saldırılarından kaynaklanan savaş tazminatı konusunu, İran müzakere heyetinin İslamabad'daki görüşmelerde ve öncesinde Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın çeşitli platformlarda önemle dile getirdiğini belirten Muhacerani, ilgili kurumlar tarafından savaştaki saldırıların çeşitli alanlarda verdiği zararlara ilişkin bir ön çalışma yaptıklarını söyledi.