Swift ve Hegamonya

ABD - Çin ekseninde süren Asya – Pasifik’te hegemonya kurma mücadelesi; zaman zaman barışçıl ekonomik rekabet şeklinde kendini gösterirken, zaman zaman da el altından askeri meydan okuma ile gerçekleştiriliyor. Aynı durum Avrasya ekseninde Rusya ile Ortadoğu ekseninde İran ile girişilen mücadelede kendini gösteriyor.

03:32:01 | 2021-04-01
Simge Şahin
Simge Şahin      simge@gmail.com

ABD bu kadar dağınık bir coğrafyada sürdürdüğü hegemonya mücadelesini kazanabilir mi? Biraz zor görünüyor. Özellikle de; Çin ile yürüttüğü ekonomik rekabet mücadelesinde 300 milyar dolar dış ticaret açığı verdiği, Rusya ile giriştiği mücadelede silah – enerji pazarının gittikçe daraldığı bir dönemde başarılı olma şansı her geçen gün daha da zayıflıyor.

Ancak ABD’nin elinde hala çok güçlü kozlar olduğunu söylemek gerekiyor. Bunlardan biri de SWIFT yani uluslararası ödeme sistemi… SWIFT, uluslararası para transferlerinde ödemenin yapılacağı bankayı tanımlamak için kullanılan harf ve rakamlardan oluşabilen bir kombinasyondur. SWIFT / BIC kodları, para transferi sürecinde güvenlik sağlar, paranın hangi bankadan, hangi bankaya gönderildiğine dair bir kanıttır.

SWIFT’te Uluslarası para transfer sistemlerinde işleyiş şu şekilde olmaktadır: örneğin, Türkiye’den Çin’e  para gönderiminiz söz konusu; önce ABD’deki merkezin onayından geçtikten sonra para gönderimi gerçekleşiyor. İşte bu SWIFT uygulaması sebebiyle; ABD dünyanın bütün ülkelerine ekonomik yaptırım uygulayabiliyor. 1944’lerden sonra ABD dolarının “rezerv para” olması sonrası yaşanan gelişmeler, küremizdeki ekonomik işleyişi bu noktaya getirdi.

ABD dolarının rezerv para olmasına yol açan anlaşma Bretton Woods Anlaşması’dır.  Bretton Woods Anlaşması  Temmuz 1944'te ABD'nin New Hampshire eyaletinde imzalandı. Bu anlaşmaya göre; Anlaşmaya katılan ve parasını altına dönüştürülebilir yapmayı kabul eden her ülkenin parasının değeri dolara göre saptanmaya başlandı ve dolar  altın ile dönüştürülebilirliğini koruyan tek ulusal para olarak kaldı.  Anlaşma ile 1 ons altın = 35 dolar ya da 1 dolar 0,88867 gram altın olarak belirlenmeye başladı ve ABD dış talep olduğunda doları bu parite'si üzerinden altına çevirmeyi kabul etti.

Bu sistem 1963’te revize edildi. Özel Çekme Hakları (Special Drawing Rights – SDR) sistemi yürürlüğe girdi. 1970’lerde İMF duruma el attı ve 1981 yılından itibaren SDR'nin yapısı basitleştirildi ve değeri Amerikan doları, Japon yeni, Batı Alman markı, İngiliz sterlini ve Fransız frangı'ndan oluşan beşli bir sepete bağlandı. Ancak dolar hala eşitler arasında en “eşit konumunu!” sürdürdü ve rezerv para olma özelliğini devam ettirdi.

Şu anda; Çin ve Rusya’nın başını çektiği ülkeler hem doların rezerv para konumunu hem de SWIFT uygulamasını sorgulamaya ve hatta başka bir ödeme sistemini ortaya çıkarmaya çalışıyor. Ancak ülkeler arasında; ABD’nin yaptırımları konusunda tam bir fikir birliği sağlanamadığı için olumlu adım atılabilmiş değil.

Ancak ABD’nin; Avrupa Birliği ülkelerine, Rusya ve Çin’e karşı yaptırımları devam ederse yaşanacak süreç ve gidilecek yer kendini gösteriyor.




ETİKET :   simgesahin-swift-ve-hegamonya

Tümü