Mekatronik Mühendisliğinde Mesleki Temsilin Önemi

T.C. İstanbul Gedik Üniversitesi Elektronik ve Otomasyon Bölüm Başkanı ve Mekatronik Program Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Gözde KONUK EGE, Mekatronik Mühendisleri Odası’nın kurulması hakkındaki görüşlerini şu şekilde dile getirmiştir:

Mekatronik Mühendisliğinde Mesleki Temsilin Önemi

Mekatronik Mühendisliği; makine, elektrik–elektronik, kontrol ve bilgisayar mühendisliği disiplinlerini yalnızca bir araya getiren değil, bu alanları tek bir sistem mimarisi altında bütünleştirerek algılama, karar verme ve eyleme geçme yeteneklerine sahip akıllı ve otonom sistemlerin tasarımını, analizini, üretimini ve işletimini kapsayan bir mühendislik alanıdır. Endüstri 4.0, endüstriyel haberleşme, otonom sistemler, robotik, yapay zekâ, akıllı üretim ve siber-fiziksel sistemler gibi çağdaş uygulamalar; mekatronik mühendisliğinin ürün yaşam döngüsünün tüm aşamalarında (tasarım, entegrasyon, kontrol, test ve optimizasyon) sahip olduğu kritik rolü açık biçimde ortaya koymakta ve disiplinin hem teorik hem de uygulamalı önemini her geçen gün artırmaktadır.

Bu kapsamlı mühendislik yaklaşımı, mekatronik mühendislerini yalnızca alt disiplinlerin bilgisine sahip uygulayıcılar olmaktan çıkararak; karmaşık sistemleri bütüncül olarak tasarlayabilen, analiz edebilen, disiplinler arası etkileşimleri yönetebilen ve entegre çözümler geliştirebilen uzmanlar hâline getirmektedir. Sensör–aktüatör entegrasyonu, gerçek zamanlı kontrol algoritmaları, gömülü yazılım geliştirme, sistem modelleme ve optimizasyon gibi yetkinlikler, mekatronik mühendisliğinin temel çalışma alanlarını oluşturmaktadır.

Disiplinin bu çok boyutlu ve geniş kapsama sahip yapısı, mekatronik mühendislerinin mesleki kimliklerinin açık ve net biçimde tanımlanmasını, yetkinlik alanlarının belirlenmesini ve meslek icrasında karşılaşılan belirsizliklerin ortadan kaldırılmasını zorunlu kılmaktadır. Ancak mevcut durumda mekatronik mühendisleri, farklı mühendislik disiplinlerine ait meslek odalarının kapsamı içerisinde değerlendirilmektedir. Bu durum; görev tanımları, yetki sınırları ve uzmanlık alanları açısından uygulamada çeşitli belirsizliklere ve çakışmalara yol açmaktadır.

Oysa mekatronik mühendisliği, yalnızca disiplinler arası bir geçiş alanı değil; kendine özgü eğitim programları, yeterlilik çıktıları ve uygulama alanları bulunan bağımsız ve bütünleşik bir mühendislik disiplinidir. Sahip olduğu bu özgün yapı, mekatronik mühendislerinin mesleki faaliyetlerinin kendi disiplinleri çerçevesinde değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır.

Mekatronik Mühendisleri Odasının kurulması; mesleki tanım ve görev sınırlarının netleştirilmesine, mezunların mesleki hak ve yetkilerinin korunmasına, sanayi ile akademi arasında daha etkin ve sürdürülebilir bir iş birliğinin tesis edilmesine, sürekli mesleki gelişim süreçlerinin yapılandırılmasına ve yetkinlik standartlarının oluşturulmasına önemli katkılar sağlayacaktır. Ayrıca, robotik, otomasyon ve yapay zekâ tabanlı sistemlerin hızla yaygınlaştığı günümüz teknolojik ortamında, mekatronik mühendislerinin mesleki yeterliliklerinin güncel tutulması ile etik ve teknik sorumluluklarının tanımlanması da disipline özgü bir meslek yapılanması ile mümkün olabilecektir.

Bu kapsamda Mekatronik Mühendisleri Odasının kurulması; yalnızca bir mesleki örgütlenme değil, ülkemizin teknolojik dönüşüm hedefleri doğrultusunda nitelikli mühendislik uygulamalarının desteklenmesi, sanayinin ihtiyaç duyduğu insan kaynağının etkin biçimde yönlendirilmesi ve mühendislik mesleklerinin sürdürülebilir biçimde yapılandırılması açısından stratejik bir gerekliliktir.

Dr. Öğr. Üyesi Gözde KONUK EGE

İstanbul Gedik Üniversitesi

Elektronik ve Otomasyon Bölüm Başkanı